вторник, 21 июня 2011 г.

Պլան չեմ կատարել, մի 3000-անոց ակտ գրեմ

Երբ անցած տարվա ապրիլին վարչական դատարան է դիմել մի կապանցի ավտոտեսուչի կազմած 30-հազարանոց ակտը անվավեր ճանաչելու պահանջով, քչերն էին հավատում, որ խնդիրը կլուծվի օգուտ քաղաքացու: Սակայն դատարանը հայցը բավարարել է: Կապանցի վարորդների համար դա իրադարձություն էր, նրանք հավատացին, որ հնարավոր է իրենց իրավունքները եւս պաշտպանվեն: Սակայն այդ օրվանից մինչ այսօր քիչ բան է փոխվել: Նորից նույն կամայականությունները, նույն անտեղի տուգանքները շարունակվում են ավտոտեսուչների կողմից:

“Ամեն անգամ, երբ գյուղից քաղաք եմ գալիս տղայիս տուն թոռներիս տեսնելու, որտեղ էլ մեքենաս կանգնեցնում եմ, մեկ է, տեսուչը գալիս ու 3 հազար դրամ է ուզում, ասելով` մեքենադ սխալ տեղ ես կանգնեցրել: Իսկ երբ հարցնում եմ` բա էսքան մեքենաներ, որ կանգնած են, ասում է` դա քո գործը չէ: Էլ սովորություն եմ  դարձրել, հենց գալիս եմ, ինքս եմ, ավտոտեսուչին կանչում ու նրա “հասանելիքը” տալիս, - պատմում է 68-ամյա Հարությունը:

Կապանում արդեն սովորական է դարձել, երբ ավտոտեսուչը կանգնեցնում է մեքենան եւ խախտում չկատարած վարորդին ասում. “Պլան չեմ կատարել, մի 3 հազարանոց ակտ գրեմ, տար մուծի”: Վարորդներն էլ զզվանքով, սակայն կեղծ ժպիտով համաձայնվում են: “Այս երեւույթը, բնորոշ է միայն մարզերին, մայրաքաղաքում նման բան չկա, սակայն չեմ բացառում, որ Երեւանում եւս անտեղի տուգանքներ լինում են” - ասում է “Աքիլես” ավտովարորդների իրավունքների պաշտպանության կենտրոն ՀԿ ղեկավար Էդուարդ Հովհաննիսյանը, ով Սյունիքի հակակոռուպցիոն կենտրոնում կազմակերպել էր սեմինար` “ՀՀ Սյունիքի մարզի ավտովարորդների իրավունքների պաշտպանությունը” թեմայով:

Սեմինարի ընթացքում քննարկվեցին այն  խնդիրները, որոնք հաճախակի առաջանում են վարորդ-տեսուչ հարաբերությունների ժամանակ: Կարեւորվեց ճանապարհային երթեւեկության կանոնների եւ օրենսդրության իմացության մակարդակի բարձրացումը թե վարորդներիմ, եւ թե ավտոտեսուչների կողմից:

“Դեռեւս մարզի վարորդներից բողոքներ չենք ստացել, որոնք պարունակեն կոռուպցիոն տարրեր, սակայն ակնհայտ է, որ այս ոլորտում կան կոռուպցիոն ռիսկեր եւ հնարավորինս դրանք բացառելը կարեւորում եմ”, - ասաց Սյունիքի շահերի պաշտպանության եւ աջակցության կենտրոնի ղեկավար, Հայաստանի երիտասարդ իրավաբանների ասոցիացիայի մարզային մասնաճյուղի պատասխանատու Արշավիր Խալափյանը:

Սեմինարի ընթացքում ճանապարհային ոստիկանությանն ուղղված բազմաթիվ բողոքներից բացի, նշվեց նաեւ, այս ոլորտում վերջին երկու տարում, այնուամենայնիվ, որոշ դրական փոփոխություններ կատարվել են, ընդունվել են ենթաօրենսդրական մի շարք ակտեր, հատկապես վերջին շրջանում: “Արդեն հասել ենք նրան, որ հաշվառման, քննական բաժանմունքներն այլեւս կաշառք չեն վերցնում: Պետական նախատեսված մուծումներից բացի այլ գումարներ չեն պահանջում”, - ասաց Է. Հովհաննիսյանը:
Գոհար Իսախանյան, Կապան

понедельник, 20 июня 2011 г.

Շուրջօրյա ջրամատակարարում Գորիսում


Տարիներ շարունակ օրական մեկ կամ երկու ժամ ջուր ստանալուց հոգնած գորիսեցին վերջապես ապահովվեց շուրջօրյա ջրամատակարարմամբ: Այս իրադարձությունը իսկական տոնի է վերածվել քաղաքի Մխիթար Սպարապետի անվան հրապարակում: Այստեղ հավաքված գորիսեցիներին շնորհավորանքի խոսքեր են ասել Սյունիքի մարզպետ Սուրիկ խաչատրյանը, “Հայջրմուղկոյուղի” ՓԲԸ տնօրեն Պատրիկ Լորենը եւ ուրիշներ: Հանդիսավոր միջոցառումն ավարտվել է բացօթյա տոնական համերգով:

Գորիսը շուրջօրյա ջրամատակարարմամբ ապահովելու աշխատանքները Հայջրմուղկոյուղին քաղաքում սկսել է դեռեւս 2008թ-ից` Ասիական զարգացման բանկի ֆինանսավորմամբ իրականացնելով երկու խոշոր ծրագիր` 760 մլն դրամ ընդհանուր արժեքով: Փոխվել է քաղաքի ջրամատակարարման ներքին ցանցի 40 տոկոսը, ինչը վերացրել է ջրի կորուստները: Ներկայումս, դարձյալ Ասիական զարգացման բանկի ֆինանսավորմամբ, նմանատիպ ծրագրեր են իրականացվում մարզկենտրոն Կապանում եւ Ագարակ քաղաքում: Ծրագրերի ավարտին մարզի այս քաղաքները եւս կունենան շուրջօրյա ջրամատակարարում:

Զարմանալի է, որ 2004թ-ից “Հայջրմուղկոյուղի” ՓԲԸ-ի կառավարումը ստանձնած ֆրանսիական SAUR կազմակերպությունը առաջին անգամն է, որ նման խոշոր ծրագրեր է իրականացնում Սյունիքում, չնայած մարզում ջրամատակարարումը միշտ էլ անմխիթար վիճակում է եղել: Ի դեպ, SAUR-ի կառավարման ժամկետը լրանցում է այս տարվա հոկտեմբերին եւ ընկերությունը բանակցություններ է վարում կառավարության հետ այն երկարաձգելու մինչեւ 2014թ-ը, որի ընթացքում խոստանում է ոչ միայն շուրջօրյա ջրամատակարարում, այլ նաեւ` որակյալ ջուր: Իսկ Կապանի քաղաքապետարանը, հաշվի առնելով բնակիչների դժգոհությունները, միջոցներ է ձեռնարկում քաղաքի ջրամատակարարումը համայնքային ենթակայության դարձնելու համար: Սրա նախադեպը կա Քաջարանում, որտեղ ջրամատակարարման գործընթացում այնպիսի լուրջ խնդիրներ, ինչպիսիք առաջանում են Կապանում, չեն լինում:
Գոհար Իսախանյան, Կապան

вторник, 14 июня 2011 г.

Խնձոր տատիկը...

Համով խնձոր տատիկ ...

Կապանցին դեռ կարողանում է գնահատել արժեքավորը

Դասական երաժշտության համերգները, ի տարբերություն հայ էստրադայի “աստղերի” շոուների, Կապանում սովորաբար անցնում են կիսալեցուն դահլիճներում: Չնայած նման համերգների մուտքը միշտ ազատ է լինում, հոգսաշատ կապանցիներից քչերն են նախընտրում երեկոյան ժամերը տրամադրել դասական երաժշտությանը: Սակայն այս անգամ այլ էր: Կապանի երաժշտական քոլեջի դահլիճում Արամ Խաչատրյանի անվան դաշնամուրային տրիոն էր:

Հանդիսականներով համեմատաբար լեցուն դահլիճը երաժշտական խմբի կատարումներն ունկնդրում էր քար լռությամբ, իսկ վերջում` արժանացնում բուռն ծափերի:

Հնչեցին Բրամսի, Բախի, Ա.Բաբաջանյանի, Էդ.Միրզոյանի, Ա.Խաչատրյանի եւ այլոց ստեղծագործությունները: “Մեծ պատիվ է մեզ` կապանցիներիս համար հյուրընկալել նման տաղանդավոր երաժիշտների ու հնարավորություն ունենալ ունկնդրելու բարձրաճաշակ երաժշտություն` փայլուն կատարողականությամբ”, - համերգի վերջում շնորհակալություն հայտնելով երաժիշտներին ասաց Կապանի արվեստի քոլեջի տնօրեն Լիաննա Հակոբյանը: Իսկ համերգը կազմակերպել էր Կապանի արվեստի քոլեջը եւ Դասական երաժշտության զարգացման հիմնադրամը:

“Վաղուց նման հաճույք չէի ստացել: Ուրախ եմ, որ Կապանում կա հնարավորություն` ունկնդիրը դառնալու դասական երաժշտության գոհարների: Հպարտությամբ նկատել եմ, որ դահլիճում քիչ չեն երիտասարդները: Իսկ դա խոսում է այն մասին, որ դեռ ամեն ինչ կորած չէ, որ կապանցին կարողացել ու կարողանում է գնահատել արժեքավորը”, - ասում է տիկին Ռամելան եւ խոստովանում, որ զբաղվածության պատճառով միշտ չէ, որ կարողանում է հաճախել համերգներ:

Օգտվելով առիթից, երաժշտական քոլեջի տնօրինությունը համերգի հաջորդ օրը կազմակերպեց Ա.Խաչատրյանի անվան տրիոյի ու քոլեջի ուսանողների հանդիպումը, որի ընթացքում այս անգամ կայացասծ երաժիշտները ունկնդրեցին ուսանողների կատարումները, իսկ վերջում նրանց փոխանցեցին իրենց մասնագիտական խորհուրդները:
Գոհար Իսախանյան, Կապան

пятница, 10 июня 2011 г.

Փլվել է կեսդարյա դպրոցի շենքը

Տեղ գյուղի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցի երկհարկանի շենքն իր գոյության 52 տարիների ընթացքում ոչ մի անգամ չէր հիմնանորգվել, սակայն ոչ մեկի մտքով անգամ չէր անցնում, որ այն մի օր կփլվի: Դեպքը տեղի է ունեցել հունիսի 9-ին ժամը 14-ի սահմաններում եւ, Աստծո կամոք, չեն տուժել դպրոցի 240 աշակերտներից ու երեք տասնյակ աշխատակիցներից եւ ոչ ոք:

“Առավոտյան դպրոցում 9-րդ դասարանում մաթեմատիկայի քննություն ենք անցկացրել ու դեպքից կես ժամ առաջ աշակերտներն ու ուսուցիչները տուն էին գնացել, իսկ ես ընդամենը 10 րոպե առաջ էի դուրս եկել շենքից ու ամեն ինչ կատարվեց աչքիս առաջ:

Դպրոցի շենքը փլվել է միջնամասում` 26 մ երկարությամբ եւ 16 մ լայնությամբ մակերեսով: Շենքի առջեւի մասում դասասենյակներն էին, ետնամասում' նիստերի դահլիճը, իսկ առաջին ու նկուղային հարկերը զբաղեցնում էր մարզադահլիճը”,- պատմում է դպրոցի տնօրեն Սլավիկ Գրիգորյանը:

Դպրոցական գույքը, որը նորացվել էր 2008-ին Սոցներդրումների հիմնադրամի աջակցությամբ, եւս վնասվել է, այդ թվում նաեւ համակարգչային տեխնիկան: Սակայն հաջողվել է դրանց մի մասն անվանս դուրս բերել փլատակներից եւ ժամանակավորապես տեղավորել հարեւան Արավուս գյուղի դպրոցում:

2009-ից, պետբյուջեից տրամադրած գումարներով, Տեղ գյուղի դպրոցում առաջին անգամ նորոգման աշխատանքներ էին սկսվել, որոնք այդպես էլ չեն ավարտվել: Սակայն շինարարները հասցրել էին հիմնանորոգել շենքի տանիքը, փոխել դռներն ու լուսամուտները: Այս տարի 50 մլն դրամով նախատեսված էին դպրոցի մարզադահլիճի նորոգումն ու դասասենյակների ներքին հարդարման աշխատանքները:

Կատարվածը դժվար կացության առջեւ է կանգնեցրել դպրոցի կոլեկտիվին` դեռեւս ընթացքի մեջ են ավարտական քննությունները: Սակայն այս հարցի լուծումն արդեն գտել են: 3 օրից օտար լեզվի քննությունները կանցկացվեն գյուղի մշակույթի կենտրոնում, որն արդեն կահավորվել է համապատասխան ձեւով: “Կարեւորն այն է, որ ոչ ոք չի տուժել, մնացած բոլոր խնդիրները լուծելի են”, - ասում է տնօրենը:
Գոհար Իսախանյան, Կապան

вторник, 31 мая 2011 г.

Նախրապանը խեղդվել է գետում

Լեհվազցիներն այսօր հողին հանձնեցին գյուղի նախրապանին, որի դին փրկարաները գտել են երեկ` Մեղրի գետի ափին` նախկին պանրի գործարանի հարակից տարածքում:

Նախրապանը` 61-ամյա Ալբերտ Ավանեսովը, երկու օր առաջ սովորականի պես վաղ առավոտյան նախիրը արոտ է տարել, իսկ երեկոյան, առանց նախրապանի, տուն է վերադարձել անասունների մի մասը: Գյուղացիների որոնողական աշխատանքների արդյունքում մնացած անսունները գտնվել են Մեղրի գետի մյուս ափին: Իսկ նախրապանի դին փրկարարները հայտնաբերել են հաջորդ օրը:

Դատաբժշկական փորձաքննության արդյունքում պարզվել է, որ դիակի վրա բռնության հետքեր չկան: Ենթադրվում է, որ Ա.Ավանեսովը խեղդվել է գետում` մյուս ափն անցած անասուններին ետ վերադարձնելու ժամանակ:

“Ալբերտի ընտանիքը` հայրը, մայրը եւ երկու եղբայրները Լեհվազ են բռնագաղթել 1989-ին Բաքվից: Երեք եղբայրներից եւ ոչ մեկն այդպես էլ չի ամուսնացել` մեծ սեր ունեին ալկոհոլի նկատմամբ: Ալբերտը սկզբում հողին է հանձնել հորն ու մորը, անցած տարի` եղբորը եւ հիմա գյուղում ապրում էր կրտսեր եղբոր հետ”, - պատմում է Լեհվազի գյուղապետ Սասուն Զաքարյանը:

Այսպիսի կենսագրություն է թողել երեք արու զավակի տեր հայկական ընտանիքը, որը մահվան սարսափը սրտում ստիպված լքել է իր տունը եւ ապաստանել Հայաստանի հեռավոր մի գյուղում, որտեղ այդպես էլ չի կարողացել վերականգնել այն, ինչը բախտի կամոք խաթարվել էր:

Լեհվազցիները հրաժեշտ տվեցին գյուղի նախրապանին ու մտահոգ են, դեռ չգիտեն, թե ով է փոխարինելու նրան…
Գոհար Իսախանյան, Կապան

понедельник, 30 мая 2011 г.

Սյունիքի գյուղացիների բիզնես-ծրագրերը մրցանակների են արժանացել

“Շիկահող” պետարգելոցի հարակից հինգ գյուղերի` Ծավի,  Սրաշենի, Ներքին Հանդի, Շիկահողի եւ Ճակատենի բնակիչներն էլ են խոստովանում, որ երբեք այսքան ոգեւորված չեն եղել: Գյուղացիների կողմից ներկայացված համայնքի զարգացման 51 բիզնես ծրագրերից 25-ը ճանաչվել են լավագույնը եւ արժանացել մրցանակների` յուրաքանչյուրը 100-120 հազար դրամ արժողության: Հաղթողներից 9-ը կանայք են, որոնց լրացուցիչ տրվել են նաեւ բջջային հեռախոսներ ու խոհանոցային էլեկտրական սարքավորումներ: Մրցանակների մեջ տեղ են գտել նաեւ զանազան խոհանոցային պարագաներ, գյուղատնտեսական աշխատանքային գործիքներ եւ այլն:

Ներքին Հանդ գյուղի բնակիչ Լաուրա Խալափյանի ու իր ամուսնու ծրագրերը եւս լավագույնների շարքում են: “Ես ներկայացրել եմ գյուղում խմորեղենի արտադրամասի հիմնման ծրագիր: Ինքս մասնագիտությամբ մանկավարժ եմ եւ աշխատում եմ գյուղի դպրոցում, նաեւ շատ եմ սիրում խմորեղեն պատրաստել եւ միշտ մտածել եմ նման ծրագրի իրականցման մասին: Ամուսնուս ներկայացրած ծրագիրը եւս շահել է, այն գյուղատնտեսության, կոնկրետ անասնապահության զարգացման վերաբերյալ է”, - ասում է նա:

Մրցույթն անցակցվել է Գերմանիայի Դաշնության տնտեսական զարգացման եւ համագործակցության նախարարությունը ներկայացնող KFW զարգացման բանկի ֆինասավորմամբ իրականցվող ””Շիկահող” պետարգելոցի հիմքի վրա կենսոլորտային տարածքի ստեղծման եւ շրջակա համայնքների սոցիալ-տնտեսական զարգացում” ծրագրի բաղադրիչ կազմող “Մրցույթ/մրցանակ” նախապատրաստական փուլի շրջանակներում:

“Ծրագրից սպասելիքները շատ են: Գյուղի յուրաքանչյուր օջախի բարեկեցության համար է արվում ամեն ինչ, որի անհրաժեշտությունն այսօր շատ է զգացվում”, - ասում է Ծավի գյուղապետ Արարատ Մարտիրոսյանը:

Ծրագրի պատասխանատուները նվերներից անմասն չեն թողել նաեւ գյուղերի մանկապարտեզների ու դպրոցների սաներին: SEF կազմակերպության հետ համատեղ նրանց են նվիրել խաղալիքներ ու պատկերազարդ գրքեր: Իսկ պետրագելոցի հերթական նվերը ժամանակակից հեռադիտակներն էին: Մինչ այդ նվիրել էին համակարգիչ, տպիչ մեքենա, գրենական պիտույքներ եւ այլն:

Դեռեւս ապրիլ ամսին “Մրցույթ/մրցանակ” բաղադրիչի շրջանակներում Շիկահողի ենթաշրջանի դպրոցների բոլոր 107 աշակերտները մասնակցել են ծրագրի կողմից անցկացված նկարչական մրցույթին եւ լավագույն 13 աշխատանքների հեղինակները պարգեւատրվել են արժեքավոր մրցանակներով, նաեւ յուրաքանչյուր մասնակից ստացել է անհատական նվերներ, իսկ մասնակից 5 դպրոցներին տրամադրվել են տարբեր դիդակտիկ նյութեր եւ գույք:

4 մլն եվրո արժողության այս ծրագրի իրականացման համար առաջարկվող 5 տարիների ընթացքում Շիկահողի ենթաշրջանը անհրաժեշտ աջակցություն կստանա UNESCO-ի ստանդարտներով “Մարդը եւ կենսոլորտը” ծրագրի շրջանակներում միջազգային ճանաչում ստանալու համար՝ որպես եզակի բնական արժեքներ պարունակող տարածք:
ԳՈՀԱՐ ԻՍԱԽԱՆՅԱՆ, Կապան